Tuyến Biển Đỏ có “khởi hành trở lại”? Xuất khẩu Mỹ đối mặt bài toán An toàn hay Hiệu quả

Trong thời gian gần đây, thông tin về khả năng khôi phục tuyến vận tải qua Biển Đỏ và Kênh đào Suez được nhắc đến trong ngành vận tải biển toàn cầu. Một số tín hiệu hạ nhiệt căng thẳng địa chính trị, bao gồm việc trả tự do cho một số thủy thủ bị giam giữ, đã làm dấy lên kỳ vọng rằng các tuyến hàng hải truyền thống Á – Âu có thể sớm được nối lại. Tuy nhiên, với các doanh nghiệp xuất khẩu Mỹ và các hãng vận tải quốc tế, câu hỏi cốt lõi không còn là “có thể đi lại hay không” mà là “đã đủ an toàn để quay lại hay chưa”.

Biển Đỏ: Lợi thế vận hành rõ ràng nhưng rủi ro an ninh vẫn hiện hữu

Xét về mặt lý thuyết, việc tái sử dụng tuyến Biển Đỏ giúp:

• Rút ngắn hành trình 10–14 ngày so với đi vòng Mũi Hảo Vọng

• Giảm chi phí nhiên liệu, vận hành tàu

• Tối ưu vòng quay container và lịch trình giao hàng cho chuỗi xuất khẩu Mỹ – châu Âu – châu Á

Tuy nhiên, thực tế cho thấy điều kiện an ninh hàng hải tại Biển Đỏ và eo biển Bab el-Mandeb vẫn cực kỳ mong manh. Các yếu tố địa chính trị cốt lõi chưa được giải quyết triệt để, đặc biệt là xung đột liên quan đến Gaza – yếu tố mà lực lượng Houthi nhiều lần khẳng định có liên hệ trực tiếp với các hoạt động tấn công hàng hải.

Điều này đồng nghĩa: bất kỳ diễn biến leo thang nào trên bộ cũng có thể nhanh chóng chuyển hóa thành rủi ro trên biển, ảnh hưởng trực tiếp đến các lô hàng xuất khẩu giá trị cao.

Năng lực tấn công bất đối xứng khiến rủi ro khó kiểm soát

Từ góc độ quân sự, các lực lượng vũ trang tại khu vực đã chứng minh khả năng tấn công đa dạng và chi phí thấp, bao gồm:

• Tên lửa chống hạm

• UAV (máy bay không người lái)

• Tàu không người lái trên biển

Dù Mỹ và các nước đồng minh triển khai các liên minh hộ tống đa quốc gia, phạm vi bảo vệ vẫn không thể bao phủ toàn bộ tuyến hàng hải rộng lớn. Hạm đội hộ tống chủ yếu đảm bảo an ninh tuyến đường chung, không thể hộ tống sát từng tàu container, khiến rủi ro cho các chuyến hàng xuất khẩu Mỹ vẫn tồn tại.

Ngoài ra, nguy cơ còn đến từ:

• Thủy lôi, vật nổ chưa được rà phá

• Tai nạn hàng hải do tàu phải cơ động né tránh

• Thiếu thông tin tình báo chính xác trong khu vực xung đột

Chuỗi cung ứng toàn cầu đã “thích nghi” với tuyến vòng Mũi Hảo Vọng

Sau hơn một năm điều chỉnh, chuỗi cung ứng toàn cầu, bao gồm cả các dòng xuất khẩu Mỹ đã dần thích nghi với việc tàu đi vòng qua Mũi Hảo Vọng.

Dù thời gian vận chuyển kéo dài hơn, nhưng:

• Lịch trình ổn định

• Chu kỳ vận chuyển có thể dự đoán

• Doanh nghiệp có thể chủ động kế hoạch sản xuất, tồn kho và bán hàng

Chính sự “chậm nhưng ổn định” này đang được nhiều chủ hàng đánh giá cao hơn so với rủi ro tiềm ẩn của việc quay lại Biển Đỏ quá sớm.

Việc tái cấu trúc mạng lưới tuyến đường toàn cầu không chỉ là “đổi tuyến”, mà còn kéo theo:

• Mất cân đối container rỗng

• Áp lực dồn tàu tại các cảng Bắc Âu

• Nguy cơ tắc nghẽn và gián đoạn ngắn hạn

Bài toán kinh tế: Chi phí bảo hiểm chiến tranh làm mờ lợi thế

Một trong những yếu tố khiến các hãng tàu và doanh nghiệp xuất khẩu Mỹ dè dặt nhất chính là phí bảo hiểm rủi ro chiến tranh (War Risk Premium).

Dù đã hạ nhiệt so với giai đoạn cao điểm, mức phí này vẫn:

• Cao hơn nhiều lần so với trước khủng hoảng

• Biến động mạnh và khó dự đoán

• Có thể lên tới hàng trăm nghìn, thậm chí hàng triệu USD cho mỗi chuyến tàu container lớn

Khoản chi phí này có thể xóa sạch lợi ích kinh tế từ việc rút ngắn hành trình, chưa kể các điều kiện bảo hiểm ngày càng khắt khe như:

• Yêu cầu hộ tống vũ trang

• Giới hạn khung giờ di chuyển

• Điều khoản loại trừ rủi ro phức tạp

Thái độ của các hãng tàu lớn: Thận trọng là mẫu số chung

Thực tế thị trường cho thấy không có làn sóng quay lại Biển Đỏ trên diện rộng:

• CMA CGM: Thử nghiệm có kiểm soát trên một số tuyến (như INDAMEX), mang tính “test áp lực”

• Maersk: Nhấn mạnh “an toàn là điều kiện tiên quyết”, không cam kết mốc thời gian

• Hapag-Lloyd: Có kế hoạch kỹ thuật nhưng chỉ triển khai khi đánh giá an toàn đầy đủ

• MSC, COSCO, Evergreen: Tiếp tục duy trì tuyến vòng Mũi Hảo Vọng

Điểm chung: an toàn và ổn định dài hạn được ưu tiên hơn hiệu quả ngắn hạn.

“An toàn trước – hiệu quả sau” vẫn là nguyên tắc cốt lõi

Đối với ngành vận tải biển và cộng đồng xuất khẩu Mỹ, việc khôi phục tuyến Biển Đỏ sẽ không diễn ra nhanh hay đồng loạt. Đây sẽ là một quá trình:

• Từng bước

• Phân đoạn

• Phụ thuộc chặt chẽ vào điều kiện an ninh, chính trị và bảo hiểm

Cho đến khi rủi ro được kiểm soát ở mức chấp nhận được về mặt thương mại, tuyến vòng Mũi Hảo Vọng vẫn sẽ là “bình thường mới”.

Cuộc khủng hoảng kéo dài này đang buộc toàn ngành chuyển tư duy:

Từ tối đa hóa hiệu quả ngắn hạn → sang đảm bảo ổn định và khả năng kiểm soát dài hạn cho chuỗi cung ứng xuất khẩu Mỹ.

Liên hệ ngay Seahorse Shipping nếu bạn có nhu cầu vận chuyển hàng tuyến Mỹ.